تابستان بدون خاموشی با مدیریت مصرف

ماه‌های گرم سال از راه رسیده‌اند و مبحث تامین انرژی، موضوع داغ این روزها در رسانه‌‌هاست. انرژی خورشیدی به عنوان جایگزینی مطمئن برای سوخت‌های فسیلی، همواره مورد توجه جامعه جهانی بوده و ایران به عنوان یکی از مناطق مستعد در این زمینه از شرایط آب و هوایی مناسب برای تولید انرژی‌های تجدیدپذیر برخوردار است. در این میان استان‌های شمالی که به بهانه سرسبز بودن از صنعتی شدن بازمانده‌اند و از زیرساخت‌های گردشگری‌ درست و حسابی هم برخوردار نیستند، از نیروگاه‌های خورشیدی نیز بهره چندانی ندارند و دل به همان روش‌های قدیمی و سنتی تامین انرژی سپرده‌اند. این نیاز در مازندران به عنوان یک استان گردشگرپذیر با حجم بالای مسافر بیشتر احساس می‌شود چون مصرف انرژی در آن در ایام تعطیل به اوج خود می‌رسد. اگرچه در ماه‌های اخیر، توسعه پنل‌های خورشیدی و تولید انرژی پاک در دستور کار دولت قرار گرفته و بخش‌هایی از انرژی خورشیدی تولیدی نیز وارد مدار مصرف شده اما به نظر می‌رسد دستگاه‌های اجرایی و ادارات مازندران آنگونه که باید این موضوع را جدی نگرفته‌اند.
برابر مصوبه وزارت نیرو و ماده پنج قانون خدمات کشوری، همه دستگاه های اجرایی ملزم به تامین پنج درصد از برق مصرفی خود از طریق انرژی‌های تجدیدپذیر هستند و این ظرفیت باید ظرف مدت چهارسال به 20 درصد افزایش پیدا کند.  
توسعه زیرساخت‌های انرژی خورشیدی
استاندار مازندران از تدوین برنامه‌های لازم برای رفع ناترازی انرژی در استان خبر داده است. مهدی یونسی رستمی با تاکید بر اینکه دولت، توسعه زیرساخت‌های انرژی خورشیدی را یک ضرورت می‌داند و در پی اجرای سیاست‌های راهبردی خود در این زمینه است به روزنامه ایران می‌گوید: برای رفع ناترازی انرژی در مازندران برنامه‌های خوبی داریم که احداث پنل‌های خورشیدی یکی از مهمترین آنهاست. ما از شهروندان می‌خواهیم برای مصارف خانگی از پنل‌های کوچک مقیاس استفاده کنند تا مشکلات ناترازی انرژی در استان کاهش یابد. او در ادامه اظهار می‌کند: تلاش داریم از سرمایه‌گذاران دارای اهلیت استفاده کنیم تا پروژه احداث نیروگاه‌های خورشیدی با سرعت بیشتری در استان اجرا شود.
اما این تمام ماجرا نیست. مشترکین خانگی تنها بخشی از مصرف‌کنندگان انرژی محسوب می‌شوند و صنعتگران سهم عمده‌ای در این زمینه دارند.
با کسری چند هزار مگاواتی برق در مازندران و تجربه تلخ خاموشی‌های تابستان گذشته، توسعه انرژی خورشیدی در استان از یک گزینه به یک ضرورت تبدیل شده است. به گفته کارشناسان، مازندران به واسطه‌ی نزدیکی به خط استوا می‌تواند سهم بسیار خوبی در تولید انرژی خورشیدی داشته باشد. اگرچه متوسط تابش سالانه در این استان نسبت به متوسط تابش کشور کمتر است اما این میزان تابش در فصول گرم سال به حداکثر خود می‌رسد که با توجه به پاکی هوا و نبود آلاینده‌ها، شرایط مساعدی برای نصب پنل‌های خورشیدی فراهم می‌آورد. مطابق مصوبه اخیر شورای عالی انرژی و ابلاغ سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری برق ایران (ساتبا)، تکلیف قانونی ادارات دولتی برای تأمین برق از منابع تجدیدپذیر با جهشی دوبرابری، از 20 درصد به 40 درصد افزایش یافته. اما شواهد نشان می‌دهد که علی‌رغم گذشت سه سال از ریل‌گذاری قانونی دولت، بسیاری از ادارات به خصوص ادارات غرب مازندران، همچنان به الگوهای سنتی تأمین انرژی وابسته‌اند و ظرفیت بزرگ پشت‌بام‌های خود را برای استقرار پنل‌های خورشیدی نادیده گرفته‌اند. رویکردی که این دستگاه‌ها را در فهرست مشمولان جریمه‌ و محاسبه برق با نرخ آزاد بورس انرژی قرار می‌دهد.
غرب مازندران، مستعد سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های خورشیدی
نماینده مردم رامسر، تنکابن و عباس‌آباد در مجلس شورای اسلامی در همین رابطه به ما می‌گوید: توسعه نیروگاه‌های خورشیدی یکی از مناسب‌ترین گزینه‌های سرمایه‌گذاری در منطقه غرب مازندران است.
سید سید شمس‌الدین حسینی می‌افزاید: در شهرک صنعتی سلمانشهر تعدادی به دنبال احداث نیروگاه خورشیدی بودند و درخواست زمین داده بودند اما در منطقه‌ای که ارزش هر مترمربع زمین بسیار بالاست، استفاده از سقف سوله‌ها و کارخانه‌ها برای نصب پنل‌های خورشیدی، راهکاری اقتصادی‌تر و منطقی‌تر به نظر می‌رسد. او نیروگاه‌های بادی و برق‌آبی را از دیگر ظرفیت‌های تولید انرژی در غرب مازندران می‌داند و می‌گوید: توسعه باید بر پایه پروژه‌های درآمدزا و خوداتکا شکل بگیرد تا منطقه بتواند بخشی از عقب‌ماندگی‌های خود را جبران کند و به محل هزینه تبدیل نشود. حسینی با تاکید براینکه همه باید به سمت توسعه پایدار حرکت کنیم، یادآور می‌شود: اگرچه همه غرب مازندران را با ظرفیت گردشگری می‌شناسند اما امروز این منطقه فرصت دارد تا تولید انرژی‌های تجدیدپذیر را به عناصر رقابتی خود اضافه کند. مزیت‌هایی که می‌تواند آینده و اقتصاد مردم را در برابر بحران‌های مقطعی تضمین نماید.
امسال ناترازی کمتری داریم!
از مدیرعامل شرکت برق منطقه‌ای مازندران و گلستان هم در رابطه با ناتراژی‌های انرژی در تابستان پیش رو می‌پرسیم. علی‌اکبر نصیری اظهار امیدواری می‌کند که امسال تابستان با میزان کمتری از ناترازی انرژی مواجه باشیم. او به روزنامه ایران می‌گوید: با توجه به نیروگاه‌های خورشیدی و نیروگاه‌های برق‌آبی که وارد مدار تولید در کشور شده‌اند و بازسازی که در نیروگاه‌های قدیمی اتفاق افتاده، انتظار می‌رود امسال با ناترازی کمتری در تامین انرژی برق مواجه باشیم. او با اشاره به اینکه ناترازی انرژی از 20 هزار مگاوات در سال گذشته به 12 هزار مگاوات در سال جدید کاهش یافته است، اظهار می‌کند: نیاز مصرفی انرژی در مازندران بالغ بر 4 هزار و 300 مگاوات است و میزان برق تولیدی، 2 هزار و 500 مگاوات است که در نیروگاه شهید سلیمی، نیروگاه کاسپین نوشهر و باقی نیروگا‌ه‌های کوچک استان تولید می‌شود. نصیری با اشاره به اینکه 40 درصد از برق مازندران از استان‌های دیگر وارد می‌شود، نیروگاه شهید سلیمی نکا را یکی از بزرگترین نیروگاه‌های کشور معرفی می‌کند و می‌گوید: نیروگاه شهید سلیمی نکا، 1800 تا 1900 مگاوات برق تولید می‌کند که متاسفانه به دلیل پسروی آب دریای خزر، خنک‌کننده‌های آن دچار مشکل شده‌اند. این موضوع بر میزان برق تولیدی استان اثر مستقیم دارد. ما امیدواریم با کارهای توسعه‌‌ای و فنی که انجام شده این مشکل به زودی مرتفع گردد. او ادامه می‌دهد: نیروگاه غرب مازندران به دلیل فرسوده بودن قطعات، مدتی است که غیرفعال است. کار بهینه‌سازی و به‌روزرسانی تجهیزات این نیروگاه به دلیل شرایط جنگی به تعویق افتاد اما تعمیرات جزئی در بخش‌های مختلف این نیروگاه انجام شده و در حال حاضر وارد مدار شده است. حدود 250 مگاوات برق نیز توسط نیروگاه‌های پراکنده در استان تولید می‌شود.
کمبود زمین، مانع احداث نیروگاه‌های خورشیدی
مدیرعامل شرکت برق مازندران، مدیریت مصرف انرژی را از مهمترین اهداف این شرکت توصیف می‌کند و می‌گوید: مدیریت مصرف انرژی در بخش خانگی، صنعتی، تجاری و اداری، مهمترین رسالت شرکت برق منطقه‌ای است که در مازندران، بخش کشاورزی نیز به آن اضافه می‌شود. علی‌اکبر نصیری، کمبود زمین را مهمترین مانع برای راه‌اندازی نیروگاه‌های خورشیدی در مازندران می‌داند و می‌گوید: نیروگاه‌های خورشیدی معمولا در زمین‌های بایر و درجه سه احداث و راه‌اندازی می‌شوند اما زمین‌های مازندران بیشتر از نوع کشاورزی و جنگلی هستند که امکان نصب گسترده پنل‌های خورشیدی را نمی‌دهد. ما توانستیم در منطقه کجور که از زمین‌های درجه سه برخوردار بود، یک نیروگاه 6 مگاواتی خورشیدی راه‌اندازی کنیم.
پنل‌های خورشیدی بر روی آب‌بندان‌ها
او ادامه می‌دهد: با هماهنگی‌های انجام شده با استانداری، مقرر شد از 2 هزار هکتار آب‌بندان موجود در مازندران برای نصب پنل‌های خورشیدی شناور استفاده شود. در حال حاضر نیز شهر بابل که به شهر آب‌بندان‌ها شهرت دارد به عنوان پایلوت اجرای این طرح انتخاب شده است.
نصیری با تاکید بر اینکه واحدهای صنعتی موظفند برق مورد نیاز خود را بازتولید کنند، می‌افزاید: طبق قانون مرتبط با دستگاه‌های مشمول ماده پنج، ادارات و دستگاه‌های اجرایی باید سالانه پنج درصد از انرژی خود را از طریق نیروگاه‌های تجدیدپذیر تامین کنند. متاسفانه با وجود ابلاغیه صریح استاندار و فرمانداران به دستگاه‌های اجرایی و علی‌رغم اینکه سه سال از این موضوع می‌گذرد، میزان استقرار نیروگاه‌های خورشیدی در ادارات استان به خصوص در غرب مازندران بسیار اندک است. در حالی که انتظار می‌رفت با توجه به ناترازی انرژی در کشور، جهشی در این زمینه دیده شود. او در مورد پیامدهای عدم اجرای این قانون هشدار می‌دهد و می‌گوید: اداراتی که نتوانند سهم انرژی تجدیدپذیر خود را تأمین کنند، باید هزینه برق مصرفی‌شان را به نرخ آزاد پرداخت کنند که بالاترین قیمت برق محسوب می‌شود. توصیه ما به دستگاه‌های اجرایی اینست که به جای پرداخت جریمه‌های سنگین، منابع خود را صرف تأمین نیروگاه‌های خورشیدی کنند تا هم به ناترازی شبکه کمک شود و هم از هدررفت بودجه جاری جلوگیری گردد.
مردم به پویش 25 درجه بپیوندند
مدیرعامل شرکت برق مازندران و گلستان، گریزی هم به پویش "25 درجه، قرار همدلی" می‌زند و می‌گوید: 25 درجه، درجه رفاه و آرامش است. اگر دمای کولرهای خانگی بر همین اساس تنظیم شود، علاوه بر آنکه کمپرسورها کمتر کار می‌کنند تا حدود زیادی در مصرف برق نیز صرفه‌جویی می‌گردد. علی‌اکبر نصیری تاکید می‌کند: با پیوستن شهروندان به پویش 25 درجه و صرفه‌جویی مشترکان در برق، ما امسال تابستانی بدون خاموشی خواهیم داشت و می‌توانیم پیک مصرف را در آرامش پشت سر بگذاریم.
مهتاب مظفری سوادکوهی