گام‌های جدید برای ساماندهی خانه‌مسافرها در مازندران

ساماندهی خانه‌مسافرها سال‌هاست که به یکی از برنامه‌های مورد تاکید صنعت گردشگری به ویژه در استان‌های شمالی تبدیل شده است؛ هدفی که با وجود تاکیدهای فراوان به سرانجام درست و مورد انتظار نرسید. به همین دلیل برای سال پیش رو طرحی با عنوان «نهضت ساماندهی خانه‌مسافرها» را با ارائه مشوق‌هایی از جمله تخفیف‌های مالیاتی و امتیازات حوزه انرژی کلید زده است که به گفته رئیس اداره میراث فرهنگی رامسر، عمل به آن می‌تواند منجر به ارتقای سطح کیفی این اقامتگاه‌ها و پیشگیری‌ از حاشیه‌ها و حوادث منجر شود.

سفر به مازندران که در سال‌های گذشته عمدتاً به فصل تابستان و تعطیلات نوروز محدود می‌شد، اکنون به امری همیشگی و برای تمام فصول تبدیل شده است. این تغییر الگوی سفر به‌ویژه برای شهرهای غربی مازندران باعث شده که این استان، برای تمامی فصول سال میزبان حجم بالایی از مسافران باشد؛ با این حال، همگام با رشد سفر، مسئله اقامت همچنان یکی از چالش‌های اساسی این منطقه گردشگرپذیر به شمار می‌رود.

خانه مسافرها ظرفیتی که هنوز چالش است

در این بین خانه‌مسافرها اگرچه سهم قابل توجهی در تأمین ظرفیت اسکان مسافران دارند و از سوی دیگر بستری برای شکل‌گیری اقتصاد جامعه محلی و توزیع عادلانه مسافرپذیری به شمار می‌آیند، طی سال‌های خالی از چالش و ماجرا نبوند. یعنی هنوز یک ظرفیت تمام عیار برای بردوش کشیدن بار اقامت مسافران نیستند! چرا؟ چون فعالیت آنها در سایه نداشتن مجوز حاشیه‌سازی‌های بسیاری را به همراه داشته، طی سال‌های اخیر فعالیت بخشی از این مراکز بدون مجوز، مشکلات و پیامدهای اجتماعی و امنیتی متعددی را به ایجاد کرده، از حضور اتباع غیرمجاز و بروز رفتارهای خارج از عرف که گاها خبرساز شده گرفته تا تبدیل برخی واحدها به پناهگاه مجرمان متواری و خانه‌های تیمی برای انواع بزهکاری، وضعیتی که همگی زنگ خطری برای مدیریت شهری و امنیت اجتماعی به حساب می‌آید و واکنش جامعه محلی را هم در پی داشته است. در این میان، رامسر که به «عروس شهرهای ایران» شناخته می‌شود بیش از دیگر مناطق با این چالش دست به گریبان است. این شهر تنها در تعطیلات نوروزی، یعنی از ۲۳ اسفند تا ۱۷ فروردین سال ۱۴۰۴ بیش از ۱ میلیون و ۹۹۰ هزار اقامت را ثبت کرده است، همین حجم بالای سفر و عنوان گردشگرپذیرترین شهر استان، ضرورت ساماندهی خانه‌مسافرها را در رامسر دوچندان کرده است؛ اقدامی که به گفته مسئولان، می‌تواند ضمن ارتقای کیفیت خدمات اقامتی، به کاهش آسیب‌های اجتماعی و افزایش امنیت گردشگران نیز کمک کند.

رئیس میراث فرهنگی رامسر: مشوق‌های مالیاتی و انرژی برای خانه‌مسافرهای مجوزدار/ ساماندهی صدور مجوز و کاهش زمان به ۱۰ روز

در همین ارتباط رئیس میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری رامسر پیرامون اقدامات این نهاد برای ساماندهی خانه مسافرها و استفاده بهینه از ظرفیت این اماکن با اشاره به چالش‌هایی که پیرامون خانه مسافرهای فاقد مجوز وجود دارد، گفت: طی سال‌های گذشته، رشد چشمگیر این مراکز و نبود نظارت‌های قانونی، آن‌ها را به بستری برای بروز انواع بزهکاری، به‌ویژه حضور بی‌ضابطه اتباع خارجی تبدیل کرده بود که این موضوع نگرانی‌های امنیتی ایجاد می‌کرد.

ابوطالب علی‌پناه با بیان اینکه روند صدور مجوز فعالیت خانه‌مسافرها تغییر کرده است، افزود: در گذشته دریافت مجوز صرفاً با ثبت‌نام در درگاه ملی امکان‌پذیر بود و حدود یک‌هزار و ۵۰۰ مجوز از این طریق صادر شد، اما بررسی‌ها نشان داد این ساختار زمینه بروز تخلفات و کلاهبرداری‌های مختلف را فراهم کرده و عملاً صدور مجوز از اختیار متولیان اصلی از جمله نیروی انتظامی و میراث فرهنگی خارج شده بود.

وی با اشاره به تعدد جرایم رخ‌داده در برخی از این اماکن توضیح داد: در بسیاری از موارد، پس از وقوع جرم و با حضور در محل تازه مشخص می‌شد که واحد مورد نظر مجوز دارد یا خیر. بر همین اساس، اوایل سال جاری بخشنامه‌ای ابلاغ شد که بر اساس آن، فرآیند صدور مجوز به سامانه «جانا» منتقل و ثبت‌نام اولیه متقاضیان از این طریق انجام می‌شود.

رئیس میراث فرهنگی رامسر با مقایسه روند گذشته و فعلی صدور مجوز گفت: پیش از این، فرآیند صدور مجوز بیش از یک ماه زمان می‌برد، اما اکنون این زمان به کمتر از ۱۰ روز کاهش یافته است.

علی‌پناه، بهره‌مندی از مشوق‌ها و حمایت‌های قانونی را از دیگر مزایای دریافت مجوز برشمرد و افزود: خانه‌مسافرهای دارای مجوز می‌توانند از تخفیف‌های مالیاتی تا سقف ۸۰۰ میلیون تومان و همچنین تعرفه انرژی یک‌دهم قیمت معمول بهره‌مند شوند.

وی در ادامه با اشاره به آخرین آمارها اظهار کرد: در حال حاضر حدود یک‌هزار خانه‌مسافر دارای مجوز در رامسر فعال هستند و نزدیک به سه‌هزار واحد فاقد مجوز نیز شناسایی شده‌اند.

این مقام مسئول با اشاره به دستور دادستان و طرح موضوع ساماندهی خانه‌مسافرها و مراکز رزرواسیون در شورای تأمین شهرستان گفت: با استقبال از این تصمیم، بلافاصله نشست‌هایی با کمیته‌های ستاد ۱۲گانه برگزار شد و اکنون نهضت ساماندهی و شناسایی خانه‌مسافرها آغاز شده که تاکنون بازخوردهای مثبتی نیز به همراه داشته است.

به گزارش ایرنا خانه‌مسافرها در شهرهای شمالی مازندران فقط یک محل اقامت ساده نیستند، بلکه به‌نوعی ستون پنهان گردشگری این منطقه به شمار می‌آیند؛ ظرفیتی انعطاف‌پذیر که در ایام اوج سفر، فشار را از هتل‌ها برمی‌دارند، گردشگری را مردمی‌تر می‌کنند و درآمد را مستقیم به بافت محلی و خانوارهای بومی تزریق می‌کنند. این اقامتگاه‌ها باعث می‌شوند مسافر تجربه‌ای نزدیک‌تر به سبک زندگی شمالی داشته باشد و در عین حال، رونق اقتصادی به محله‌ها و کسب‌وکارهای خرد برسد. با این حال، خانه‌مسافرها با چالش‌های مهمی هم روبه‌رو هستند؛ از نداشتن مجوز که راه را برای فعالیت‌هایی بزهکارانه باز می‌کند، اگر این ظرفیت ارزشمند بدون برنامه‌ریزی کارشناسی باشد، می‌تواند به تهدیدی برای کیفیت وجه گردشگری مازندران تبدیل شود، اما با سیاست‌گذاری هوشمندانه و سامان‌دهی اصولی، خانه‌مسافرها می‌توانند به یکی از پایدارترین و بومی‌ترین ابزارهای توسعه گردشگری در مازندران بدل شوند.