ذخایر کالاهای اساسی برای عید
استان مازندران با برخورداری از جمعیتی بیش از سه و نیم میلیون نفر و موقعیت استراتژیک گردشگری، همواره یکی از استانهایی است که تامین کالاهای اساسی و مدیریت بازار آن برای مردم و مسافران اهمیت حیاتی دارد. به ویژه در روزهای پایانی سال، مناسبتها و تعطیلات نوروزی، جمعیت این استان به دلیل حضور میلیونها مسافر از تهران و سایر نقاط کشور گاهی به بیش از 10 میلیون نفر میرسد و همین موضوع، حساسیت تأمین مایحتاج ضروری را دوچندان میکند. در این میان، نان به عنوان اصلیترین کالای اساسی و رکن مهم سفره خانوار، همواره مورد توجه ویژه مسئولان قرار داشته است.
در استان مازندران سالانه حدود 500 هزار تن گندم مصرف میشود که بخشی از آن در داخل استان تولید و بخشی دیگر از استانهای همجوار یا از طریق واردات تامین میگردد. تأمین این میزان گندم و تبدیل آن به آرد و نان، علاوه بر نیاز ساکنان بومی، وظیفه خطیری برای پاسخگویی به حجم بالای تقاضای گردشگران و مسافران ایجاد میکند. با توجه به اهمیت کیفیت نان در سفره مردم، مسئولان استان تلاش کردهاند با کنترل دقیق کیفیت گندم و آرد، آموزش نانوایان و بهرهگیری از فناوریهای نوین، سطح تولید و توزیع نان را ارتقا دهند و از بروز مشکلات احتمالی در ایام پرترافیک و پرمصرف جلوگیری کنند.
علاوه بر نان، سایر کالاهای اساسی مانند برنج، روغن و شکر نیز همواره مورد توجه و برنامهریزی ویژه قرار دارند. استان مازندران که از قطبهای اصلی تولید برنج است، با ذخیرهسازی و توزیع مناسب، قیمتها و دسترسی مردم به این کالاها را مدیریت میکند. در مورد روغن و شکر نیز اقدامات گستردهای از جمله واردات، بستهبندی و توزیع در نظر گرفته شده تا هیچ کمبودی در بازار استان احساس نشود.
تأمین به موقع و با کیفیت کالاهای اساسی، مدیریت سهمیهها، آموزش نانوایان، استفاده از سامانههای هوشمند برای توزیع آرد و نظارت مستمر بر کارخانهها و نانواییها، از جمله محورهایی است که در دستور کار اداره کل غله و خدمات بازرگانی استان قرار دارد. تمام این تلاشها با هدف حفظ آرامش بازار، تضمین سلامت غذایی مردم و مسافران و افزایش رضایت عمومی انجام میشود.
گفتوگویی تفصیلی با سید محمد جعفری کلاریجانی مدیرکل غله و خدمات بازرگانی استان مازندران جزئیات اقدامات، چالشها و برنامههای آینده در زمینه تامین و توزیع نان و سایر کالاهای اساسی، به ویژه در ایام پرمصرف پایانی سال و نوروز را پیگیری کرد. آنچه در ادامه میخوانید، مشروح این گفتوگوست.
وضعیت آرد و نان در مازندران هم اکنون چگونه است؟ و با توجه به تأمین نیازمندیها چه اقداماتی انجام شده است؟
استان مازندران با بیش از سه و نیم میلیون نفر جمعیت، در آخر هفتهها و مناسبتها میزبان میلیونها مسافر از تهران و سایر استانهاست و گاهی جمعیت آن به بیش از 10 میلیون نفر میرسد. بنابراین، تامین کالای اساسی نه تنها برای مردم بومی، بلکه برای مسافران نیز از اهمیت بالایی برخوردار است. تمرکز ما بر چهار کالای اساسی گندم (تبدیل شده به آرد و نان)، برنج، روغن و شکر است تا نگرانیهای مردم برطرف شود.
مهمترین رکن، نان است. سالانه حدود 500 هزار تن گندم در استان مصرف میشود که بخشی از آن در خود استان تولید و بخشی از سایر استانها یا از طریق واردات تامین میگردد. هماکنون یک کشتی حامل گندم در بندر نوشهر پهلو گرفته و تخلیه آن آغاز شده است. خط قرمز ما، تامین معیشت مردم و کالاهای اساسی، به ویژه گندم است. مهم است تاکید کنم که موجودی گندم و آرد در استان به اندازه کافی و مطابق با نیاز است و هیچ گونه دغدغهای از بابت موجودی وجود ندارد.
بیش از 4700 نانوایی در استان، تامین نان مردم را مدیریت میکنند که با نظارت فرمانداران و دستگاههای مربوطه خصوصا سازمان صنعت و معدن، کیفیت آنها کنترل میشود. کیفیت نان به عوامل متعددی از جمله کیفیت گندم و آرد، شرایط خمیرگیری و پخت بستگی دارد. آموزش نانوایان برای ارتقای کیفیت نان، از مطالبات عمومی و جزو دغدغههای ماست.
در رابطه با بهبود کیفیت آرد و نان در استان مازندران چه اقداماتی انجام شده است؟
برای بهبود کیفیت آرد، اولویت ما واردات گندمهای باکیفیت است. در حال حاضر، 30 تا 40 درصد گندم مصرفی استان، گندم وارداتی با کیفیت بالا و 25 تا 30 درصد آن گندم مرغوب استانهای دیگر است. ما سعی کردهایم گندم استانهایی که با نان مازندران همخوانی ندارند را کمتر وارد کنیم و در صورت نیاز، با اختلاط کنترلشده، گندم را به کیفیت مطلوب برای پخت نانهای استان (خصوصاً نان بربری) برسانیم. علاوه بر این، آموزش نانوایان (خبازان) از طریق اتحادیهها و سازمان فنی و حرفهای در دستور کار است تا با شرایط صحیح خمیرگیری و پخت آشنا شوند.
همچنین، برای تامین نیاز در روزهای پرترافیک گردشگری غرب استان در اواخر سال، کشتی اخیراً از یک پارت 30 هزارتنی واردشده به سرعت تخلیه و به آرد تبدیل خواهد شد، تا آرد رسانی به نانوایان و مردم در غرب استان در ماههای آخر سال با کمبود مواجهه نشود و برای ایام پرمصرف پیش رو (ماه مبارک رمضان و عید نوروز) نیز اقداماتی انجام شده است.تا تامین کالا برای مردم روزه دار استان و ایام عید به نحو احسن انجام شود.
در مورد تامین سایر کالاهای اساسی مانند برنج چه اقداماتی شده و به چه قیمتی عرضه میشود؟ با توجه به اینکه در قطب تولید برنج قرار داریم در این زمینه چه اقداماتی برای کنترل بازار انجام خواهد شد؟
برای برنج، بیش از 1200 تن برنج نیمپز هندی ذخیره کردهایم. هماکنون مجوز عرضه 550 تن صادر شده و قیمت مصرف نهایی توسط کمیته اقدام مشترک ستاد تنظیم بازار تعیین شده است. قیمت برنج نیمپز هندی به شرح زیر است: 115 هزار تومان در انبار غله، 125 هزار تومان تا شهرستان نور و 127 هزار تومان از نور تا رامسر. توزیع توسط مباشرین معرفیشده توسط بسیج اصناف و سازمان جهاد کشاورزی انجام میشود.
در مورد روغن، برای اولین بار 8000 تن روغن خام وارد کردهایم که در حال تبدیل به روغنهای بستهبندی 110 گرمی است. این روغن علاوه بر تامین مازندران، به 10 استان دیگر نیز ارسال میشود. همچنین یک سهمیه 500 تنی برای عرضه احتمالی در بازار استان در نظر گرفتهایم.
در مورد شکر، نزدیک به 500 تن شکر بستهبندی یک کیلویی در استان ذخیره داریم که به محض نیاز و با مجوزهای لازم، از طریق ستاد تنظیم بازار در اختیار مردم قرار خواهد گرفت.و شکری که به صورت بسته بندی یک کیلویی یا در قالب 500 گرمی در گذشته داده می شد در شان مردم ما نبوده یا خدای نکرده انحرافی در توزیع کالا وجود داشته جبران شد و به صورت بسته بندی توزیع میشود.
آیا برای اقشار آسیبپذیر هم برنامهای تدارک دیدهاید؟
یکی از وظایف اصلی شرکت بازرگانی دولتی، تامین کالاهای اساسی برای سبد کالابرگی دولت است. ما در تامین برنج، روغن و شکر مورد نیاز این سبد، نقش اصلی را داریم و در هماهنگی با اداره کل کار، تلاش کردهایم تا فروشگاهها دچار کمبود نشوند و مردم بتوانند کالابرگ خود را به راحتی تهیه کنند.
همانطور که استحضار دارید برنج موجود در کالا برگ ها برنج خارجی بوده که شرکت بازرگانی دولتی اینکار را انجام داده و از این به بعد هم ما ملزم هستیم بحث ربرنج و روغن وشکر را هم ورود پیدا کنیم تا در این مورد فروشگاههای ما دچار کسری نشوند.
تسنیم: برای نانواییها و تأمین آرد و نام چه اقدامات اساسی دارید و عمده مشکلات آنان چیست؟
وظیفه اصلی ما، تامین به موقع و کافی گندم با کیفیت مناسب است. برنامه حمل روزانه از استانهای تامینکننده و در صورت نیاز، واردات را پیگیری میکنیم. برای بهبود کیفیت گندم و آرد، یک واحد کنترل کیفی داریم که گندمهای مختلف را به نسبت مناسب و مطابق با استانداردهای پخت نان مازندران مخلوط میکند. علاوه بر این، در هر کارخانه آرد، یک کارشناس از دانشگاه علوم پزشکی حضور دارد و هیچ آردی بدون تایید نهایی این کارشناسان به فروش نمیرسد. الحمدلله کیفیت گندم ورودی و آرد تولیدی در شرایط خوبی قرار دارد.همچنین، در حوزه توزیع آرد، اقدام به استفاده از دو شرکت حملونقل کردهایم و سیستم انتخاب را شناور کردهایم؛ به این معنا که نانوا میتواند آزادانه از بین کارخانههای مورد تایید، آرد مورد نظرش را خریداری کند.
برای نانوایی ها، اداره کل غله چه اقدامات اساسی در تامین آرد انجام داده و عمده ترین مشکلاتی که نانوایان ما دارند چه مشکلاتی است؟ و برای رسیدگی به آن چه تدابیری اندیشیده شد؟
برای نانوایی ها، وظیفه اصلی ما تامین گندم و آرد مورد نیاز است. یعنی یکی از شرائطی که ما داریم این است که به اندازه ی حداقل سه ماه مصرف خود در استان گندم را تامین میکنیم. بیشترین تلاش روزانه ی ما این است که بتوانیم از استان هایی که تامین کننده ی گندم ما هستند گندم دریافت کنیم و یا در صورت لزوم در بحث واردات و در تخلیه به موقع کشتی و تهیه اسناد و تامین گندم برای آرد استان که از وظایف اصلی شرکت بازرگانی دولتی در کشور وغله هاست همکاری لازم بعمل آید. یعنی ما در استان روزانه پیگیر میزان ورود و خروج گندم وآرد هستیم.
حجم گندم مورد نیاز در مازندران چقدر است؟ و برای بهبود کیفیت گندم و به تبع آن، آرد چه اقداماتی را انجام دادهاید؟
ما در استان مازندران قریب به 500هزار تن در سال گندم نیاز داریم برای اینکه بتوانیم نان مردم استان و نان مسافرین را تامین کنیم از این میزان 20 درصد آن در استان تولید می شود و مابقی باید از استان های دیگر وارد شود نکته مهم این است که ما گندم هر استانی را جداگانه آرد نمیکنیم و به واسطه اینکه آرد با کیفیت تولید کنیم یک مدیریتی در مجموعه خودمون داریم و یک واحدی بنام کنترل کیفی داریم که این ها گندم را اختلاط می کنند و به سطحی از استاندارد لازم برای پخت نان در می آورند. دانشگاه علوم پزشکی هم یک کارشناس فنی در تمام کارخانجات تولید آرد دارد و کارها را رصد می کنند و مسئولیت دارند و تا تایید نکنند هیچ آردی به فروش نمی رسد و براساس استانداردهایی که اعلام شده چه برای آرد و چه برای گندم تا تاییدیه ی علوم پزشکی صادر نشود آردی به خبازان داده نمی شود.
نکته دیگر اینکه ما سعی کردیم ماهیت گندم را طوری تنظیم کنیم که گندم به یک ساختاری برسد که دغدغه ای را کارخانه برای تبدیل به آرد نداشته باشد.
با توجه به روند کیفی سازی در سیلوهای استان هم این موضوع حائز اهمیت ویژه است.مسئله مهمی که اینجا وجود دارد این است که در گذشته یک نانوا از یک کارخانه خرید آرد را انجام می داد ولی در عمل آرد کارخانه ی دیگری را به آن ها تحویل میدادند، ولی الان فضایی ایجاد شده است که خرید گندم و خرید آرد شناور میباشد و ما برای خبازان تصمیم گیری نمیکنیم و خباز از کارخانه ای که رضایت دارد آرد تهیه میکند.
در زمینه هوشمندسازی توزیع آرد چه اقداماتی انجام شده است؟
یکی از شرایط انتخاب پیمانکار دوم حمل آرد، نصب GPS بر روی تمامی خودروها بود تا رصد لحظهای انجام شود. پیگیری میکنیم تا هوشمندسازی کامل توزیع آرد تا پایان سال با هماهنگی کارگروه آرد و نان استان به نتیجه برسد.
درباره سامانه «نانینو» و نظارت بر آن توضیح دهید. در سال گذشته نارضایتیهایی از سوی نانوایان وجود داشت.
سامانه نانینو متعلق به اداره غله نیست. این سامانه در سال 1401 توسط وزارت اقتصاد راهاندازی شده و اکنون توسط بانک سپه و شرکت تاژان مدیریت میشود. من به عنوان مدیرکل غله، دسترسی به این سامانه ندارم. این سامانه مزایا و معایبی دارد. بخشی از عملکرد آن خوب است، اما مشکلاتی مانند امکان استفاده از کارتهای دیگر و عدم آموزش کافی به نانوایان برای کار با آن وجود دارد. ما از مدیر بانک سپه استان درخواست کردهایم جلسات آموزشی برای نانوایان برگزار شود.همچنین خطاهای رایج سامانه را به فرمانداران ابلاغ کردهایم تا نانوایان با آگاهی از آنها، دچار کسر سهمیه نشوند.
درباره سهمیه آرد نانواییها و مشکلات مربوط به آن چه اقداماتی را اندیشیده اید؟
سهمیه آرد در اختیار ما نیست. سهمیهبندی در کارگروه آرد و نان هر شهرستان مشخص و مدیریت میشود. برخی نانواییها سهمیه بسیار پایینی دارند که کفاف هزینههای جاری آنان را نمیدهد. از فرمانداران محترم درخواست کردهایم واکاوی مجددی بر سهمیهها داشته باشند. ما آمادگی داریم در صورت تصمیم کارگروه شهرستان، سهمیهها را بارگذاری کنیم.
برای ارتقای کیفیت نان و افزایش آگاهی نانوایان برنامهای دارید؟
تاکید میکنم که آموزش نانوایان بر عهده اتحادیههای مربوطه است و باید با همکاری سازمان فنی و حرفهای انجام شود. در کارگروه آرد و نان استان این موضوع برنامهریزی شده و در صورت نیاز، کارشناسان ما نیز برای همکاری آماده هستند.
ظرفیت کارخانههای آرد مازندران چقدر است و مهمترین ضعف آنها چیست؟
21 کارخانه آرد در استان داریم که ظرفیت تولید سالانه آنها حدود یک میلیون تن است، اما هماکنون با حدود یک سوم ظرفیت کار میکنند زیرا نیاز استان کمتر از این مقدار است. تعداد کارخانهها نسبت به نیاز استان زیاد است (در گذشته 18 کارخانه داشتیم و درحال حاضر 21 و یک کارخانه هم در حال روی کار آمدن است که میشود 22 کارخانه.در مورد کیفیت، بر اساس استانداردهای سازمان پژوهشهای غلات، تولید داریم و آرد تولیدی مازندران در زمره آردهای درجه یک کشور قرار دارد.
به هیچ نانوایی آرد جداگانهای داده نمیشود و همه نانواییها در دریافت کیفیت آرد در یک سطح قرار دارند. کنترلهای سازمان استاندارد و دانشگاه علوم پزشکی به صورت مستمر انجام میشود. اگر دانشگاه یا سازمان استاندارد نقطه ضعفی را مشاهده کردند اعلام کنند، ما کاملاً آماده همکاری برای رفع آن هستیم./تسنیم